👁️🙂🖱️👆 Czym są tablice treningowe dla komunikatora System Sensor?

🧠 AAC - komunikacja wspomagająca i alternatywna

AAC (Augmentative and Alternative Communication) obejmuje wszystkie metody, które pomagają osobom niemówiącym lub słabo mówiącym komunikować się z otoczeniem: od prostych tablic obrazkowych po zaawansowane komunikatory mówiące.

Tablice treningowe System Sensor są pierwszym etapem tej drogi. Uczą przede wszystkim sterowania kursorem (wzrokiem lub głową) i świadomego wyboru - zanim użytkownik przejdzie do pełnego komunikatora (np. System Sensor PIC lub System Sensor Y).

👁️ / 🙂 / 🖱️ / 👆 Jak można sterować tablicami?

• Sterowanie wzrokiem (Tobii Eye Tracker + System Sensor EyeControl) - kamera Tobii 4C lub Tobii 5 śledzi ruch oczu, a program System Sensor EyeControl zamienia wzrok w systemową mysz Windows. Skupienie wzroku na elemencie przez ok. 1 sekundę działa jak kliknięcie lewego przycisku myszy (dwell click). Dzięki temu tablice otwierają się i obsługują w przeglądarce tak samo, jak każdy inny program Windows. Prosta obsługa, szybka kalibracja. Więcej: Zastosowania System Sensor EyeControl.
• Sterowanie głową (Komunikator System Sensor Mysz) - ruch głowy przesuwa kursor po ekranie, a kliknięcie wywoływane jest automatycznie po zatrzymaniu lub przyciskiem dotykowym.
• Tradycyjna mysz komputerowa - ten sam zestaw tablic można wykorzystywać do ćwiczeń również klasyczną myszką, np. na etapie wstępnej diagnostyki.
• Dotyk na tablecie - tablice otwierają się w przeglądarce, więc działają też palcem na ekranie dotykowym. Wygodne wszędzie tam, gdzie użytkownik ma sprawną rękę, a nie ma pod ręką komputera z myszką.

👨‍🦽 Dla kogo są tablice treningowe?

Tablice są przeznaczone dla osób z:

• porażeniem czterokończynowym, mózgowym porażeniem dziecięcym (MPD),
• chorobami neurodegeneracyjnymi (np. SLA), zanikiem mięśni, SM,
• następstwami udarów, urazów mózgu, uszkodzeń rdzenia,
• trudnościami w mówieniu, afazją, zaburzeniami komunikacji.

Wspólny mianownik: użytkownik ma ograniczoną sprawność rąk, ale zachowaną świadomość i potrzebę kontaktu z otoczeniem.

🎯 Co konkretnie ćwiczą tablice?

• Celowanie - wybór małego elementu na ekranie wzrokiem lub głową,
• fiksację - utrzymanie spojrzenia na obiekcie przez określony czas,
• uwagę i reakcję - „kliknij, gdy zobaczysz…” i ignorowanie przeszkadzaczy,
• percepcję wzrokową - rozpoznawanie kształtów, kolorów, wielkości,
• liczenie i logikę - parzyste/nieparzyste, porównywanie liczb, sekwencje,
• pamięć wzrokową - zapamiętywanie miejsc, prostych wzorów, krótkich ciągów,
• funkcje codzienne - „czym pijemy wodę?”, „co robimy najpierw?”.

📂 Jakie rodzaje tablic są dostępne?

• Tablice owocowe - proste ćwiczenia celowania i reakcji: pojedyncze owoce, wiele owoców naraz, różne pozycje na ekranie.
• Tablice matematyczne - nauka liczenia, dodawania, odejmowania, porównywania liczb oraz prostszych form logiki (więcej/mniej).
• Tablice figury - rozpoznawanie i dopasowywanie kształtów, wybór obiektu różniącego się od reszty, proste sekwencje figur; figury generowane są w CSS, bez obrazków.
• Tablice kolory - wskazywanie wszystkich figur w wylosowanym kolorze, trening uwagi selektywnej i skanowania wzrokiem.
• Tablice „mix” (uwaga, percepcja, pamięć, funkcje) - bardziej złożone ćwiczenia łączące kilka funkcji poznawczych (liczenie, kategorie, pamięć miejsc, rozumienie pytań).
• Tablice gry - proste gry wzrokowo-ruchowe, np. labirynt, „zjadacz owoców”, memory, układanki, kręgle - dla bardziej zmotywowanych użytkowników.

📈 Jak wprowadzić tablice w terapii?

• Zacznij od najprostszych tablic - np. pojedynczy owoc w jednym miejscu.
• Stopniowo zwiększaj poziom trudności - więcej elementów, krótszy czas, więcej „przeszkadzaczy”.
• Notuj, na którym poziomie użytkownik pracuje stabilnie - to później przydaje się przy opisie funkcjonowania do PFRON.
• Łącz tablice z komunikatorem - gdy użytkownik dobrze radzi sobie z tablicami, można przechodzić do treningu na pełnym komunikatorze System Sensor PIC lub Y.

🪑 Jak przygotować stanowisko?

• ustaw ekran na wprost twarzy, w komfortowej odległości (zwykle 50-70 cm),
• unikaj silnego światła za monitorem lub tuż za głową użytkownika,
• upewnij się, że kamera Tobii widzi oczy (komunikat w oprogramowaniu),
• przy czujniku żyroskopowym System Sensor Mysz zadbaj o stabilne zamocowanie na oprawkach okularów, opasce lub innym uchwycie.

🚀 Gdzie uruchomić tablice?

Wszystkie tablice są zebrane na jednej stronie:

👉 Rozpocznij trening tablicami interaktywnymi

Strona Trening zawiera czytelne kafelki z opisem funkcji każdej tablicy oraz informacją, co dokładnie ćwiczy (uwagę, percepcję, pamięć, liczenie itd.).

📖 Jak korzystać z tablic - krótka instrukcja

Poniżej zebraliśmy najważniejsze funkcje strony treningowej: sterowanie, wybór głosu lektora, ulubione tablice (osobno dla każdego terapeuty i dziecka) oraz robienie kopii zapasowej danych.

👁️ / 🙂 / 🖱️ / 👆 Sterowanie tablicami

• Uruchomienie - wszystkie tablice są na stronie Trening; klikasz kafelek wybranej tablicy.
• Wzrokiem (Tobii 4C / Tobii 5) - zatrzymujesz wzrok na elemencie, żeby go wybrać (tzw. spojrzenie/„kliknięcie wzrokiem”).
• Myszką żyroskopową System Sensor - ruch głowy przesuwa kursor, a wybór działa jak kliknięcie.
• Zwykłą myszą lub dotykiem - tablice działają też klasycznie, co ułatwia naukę i pokaz terapeucie.

🔊 Wybór głosu lektora

• Na dole strony Trening jest wybór głosu czytającego polecenia i podpowiedzi.
• Wybrany głos działa na wszystkich tablicach i jest zapamiętywany na tym komputerze - nie trzeba ustawiać go za każdym razem.

⭐ Ulubione tablice - dla terapeutów i dzieci

• W sekcji Ulubione tablice (na stronie Trening) wybierasz najpierw terapeutę, a pod nim dziecko. Każde dziecko ma swój własny zestaw ulubionych.
• Nowego terapeutę lub dziecko dodajesz przyciskiem ➕ Dodaj (a usuwasz przyciskiem 🗑 Usuń).
• Imiona dzieci najlepiej podawać jako inicjały lub pseudonimy (np. „K.”, „Krzyś”) - to dane wrażliwe.
• Podczas treningu, w lewym górnym rogu tablicy jest gwiazdka ☆: kliknięcie dodaje tablicę do ulubionych aktualnie wybranego dziecka (ponowne kliknięcie usuwa). Gwiazdka pokazuje, do kogo właśnie dodaje.
• Dane zapisują się same w pamięci przeglądarki tego komputera - po dodaniu nic nie trzeba zatwierdzać, a po otwarciu strony wszystko wczytuje się automatycznie.

💾 Kopia zapasowa - zabezpieczenie i przenoszenie

• Ulubione i profile żyją w pamięci przeglądarki. Znikną tylko wtedy, gdy ktoś wyczyści w przeglądarce „dane witryn / pliki cookie”. Na co dzień nie trzeba nic robić - pamiętają się same.
• 💾 Zapisz kopię - pobiera plik ulubione-tablice-kopia.json ze wszystkimi terapeutami, dziećmi i ulubionymi.
• 📂 Wczytaj kopię - przywraca dane z takiego pliku (również na innym komputerze - zapisujesz tu, wczytujesz tam).
• Wskazówka dla placówek: ustaw stały folder pobierania na C:\Users\Public\Tablice, aby kopie zawsze trafiały w jedno miejsce (Chrome: chrome://settings/downloads, Edge: edge://settings/downloads).
• Prywatność: imiona dzieci zostają tylko na tym komputerze i w pliku kopii - nie są wysyłane na serwer.

⚠️ Uwaga - współtworzymy tablice razem z użytkownikami

Masz pomysł na nową tablicę treningową dla komunikatora System Sensor? Może brakuje konkretnego ćwiczenia dla Twojego podopiecznego (np. sekwencji z codziennej rutyny, ulubionych obrazków, cyfr, liter)?

👉 Podziel się nim - kolejne tablice projektujemy wspólnie z terapeutami, rodzicami i samymi użytkownikami komunikatorów.