Klawiatura Ekranowa System Sensor - instrukcja obsługi

Wersja 6.03.09.26 zmienia instalator: na pierwszym ekranie zaznaczasz, które programy System Sensor mają się zainstalować, a instalator pobiera je ze strony. Klawiatura waży 2 MB, więc instaluje się w kilka sekund; obok niej można od razu zaznaczyć PIC, Y albo EyeControl. Pobierane pliki są sprawdzane pod kątem podpisu System Sensor, a program nie uruchamia się już sam po instalacji - chyba że zaznaczysz to wprost.

Wcześniejsza wersja 4.03.09.26 przyniosła trzy zmiany:

• Polskie litery lepiej widoczne. Po naciśnięciu AltGr na klawiaturze zostaje dziewięć polskich liter, a pozostałe znaki gasną - nie trzeba ich wyszukiwać wzrokiem pośród dwudziestu innych. Zgaszonego klawisza nie da się też nacisnąć przez pomyłkę. Klawisze pracy - spacja, kasowanie, Enter, strzałki i sam AltGr - zostają na miejscu.
• Przyciski w komunikatach reagują na wzrok także wtedy, gdy okno pojawi się dokładnie tam, gdzie już patrzysz. Wcześniej trzeba było odwrócić wzrok i wrócić, żeby cokolwiek kliknąć - najbardziej przeszkadzało to przy pytaniu o zamknięcie klawiatury.
• Centralka zastępuje klucz tylko wtedy, gdy jest podłączona. Wcześniej wystarczyło, że była w komputerze kiedykolwiek w ciągu ostatniego miesiąca. Kto ma ważną licencję EyeControl, PIC albo Y, pisze bez własnego klucza tak jak dotąd.

Aktualizacja 02.09.2026 - słownik, gotowe zwroty i odmiana

• Pasek pokazuje cały następny wyraz, zanim naciśniesz choćby jedną literę: po „chcę" od razu „pić", „jeść", „spać". Program zna ponad siedemset takich par z mowy codziennej i dopisuje własne - po kilku dniach pasek mówi językiem tej osoby, która pisze.
• Gotowe zwroty - całe zdania jednym kliknięciem („Chcę pić", „Boli mnie", „Zawołaj kogoś"). Trzydzieści sześć na start, swoje dopisuje się w ustawieniach.
• Odmiana wyrazów i imion - „Kasi" albo „Tomka" wreszcie coś podpowiada, a po wybraniu wyrazu pasek pokazuje jego inne formy.
• Uruchamianie razem z Windows - osoba pisząca wzrokiem nie potrzebuje nikogo, kto kliknie skrót na pulpicie.
• Przebudowane ustawienia - każda część ma własne tło, a z lewej strony stoją dwa duże przyciski do przewijania, bo suwaka nie da się ruszyć wzrokiem.

Klawiatura Ekranowa zastępuje klawiaturę ekranową Windows u osoby, która nie może korzystać ze zwykłej klawiatury. Pisze się w niej samym spojrzeniem (z czujnikiem wzroku Tobii i programem EyeControl), myszą noszoną na głowie albo zwykłą myszą - każdym sposobem, który potrafi ustawić kursor na klawiszu.

Program jest samodzielny. Działa także wtedy, gdy EyeControl jest wyłączony - nie jest jego dodatkiem.

Czym różni się od klawiatury ekranowej Windows

• Podpowiada całe wyrazy. Klawiatura Windows pokazuje litery; ta po dwóch, trzech znakach proponuje gotowy wyraz. Przy pisaniu wzrokiem jedno naciśnięcie kosztuje sekundę albo dwie, więc wybranie „niewiarygodna" jednym spojrzeniem zamiast trzynastu to nie wygoda, a różnica w tym, czy rozmowa się odbędzie.
• Równe pole celów. Wszystkie klawisze mają tę samą szerokość (poza spacją) i stoją w równych kolumnach - oko celuje w kolumnę, nie w pojedynczy kafelek.
• Wygląd dobiera się pod siebie - kolory, wielkość napisu, wysokość klawiatury, odstępy, grubość ramek, siła podświetlenia.
• Nie zabiera kursora programowi, do którego piszesz.

• Windows 10 albo 11, 64-bitowy.
• .NET Framework 4.8 - jest częścią Windows 10 i 11, nie trzeba go dokładać.
• Pisanie wzrokiem wymaga czujnika Tobii i programu EyeControl; samo pisanie myszą nie wymaga niczego poza myszą.

Instalator prowadzi przez zwykłe okna „Dalej". Program instaluje się dla wszystkich kont na komputerze i po instalacji można go od razu uruchomić - bez klucza licencji pisze w wersji próbnej (punkt 11).

Klawiatura zajmuje pas na całej szerokości ekranu - u góry albo u dołu, jak wybierzesz. To nie jest okno pływające: system rezerwuje jej miejsce, więc pozostałe programy same zmniejszają swoje okna i żadne z nich nie zasłania klawiszy. Po zamknięciu klawiatury miejsce wraca do nich z powrotem.

Przyciski nad klawiszami

Rzadko używane przyciski są schowane, żeby cały pasek został na podpowiedzi wyrazów. Rozwija je kliknięcie w ⋯ po prawej stronie paska; po kilku sekundach bez kliknięcia chowają się same (czas ustawia się w ustawieniach).

Wszystko mieści się w trzech rzędach. Zamiast przewijania są zestawy, między którymi przełącza się jednym klawiszem, a dwie kolumny po lewej stoją w każdym zestawie w tym samym miejscu - nic nie skacze pod wzrokiem.

Co robi każdy klawisz

Litery i cyfry piszą to, co na nich widać. Poniżej reszta - klawisze, które czegoś nie piszą, tylko coś robią. Pierwsza tabela to klawisze stojące w każdym zestawie, zawsze w tym samym miejscu.

Te dochodzą w zestawie cyfr i w zestawie klawiszy funkcyjnych:

Litery

Klawisze z jaśniejszą ramką (Ctrl, Caps, Shift, Alt, AltGr, 123, Fn) to klawisze sterujące. Pozostałe wpisują znak.

Cyfry i znaki - klawisz 123

Mniejszy znak nad cyfrą albo znakiem to jego para pod Shiftem - dokładnie jak na zwykłej klawiaturze.

Pary pod Shiftem są takie same jak na zwykłej klawiaturze. W tym zestawie są też strzałki w górę i w dół oraz Home, End, PgUp i PgDn.

Klawisze funkcyjne i rzeczy systemowe - klawisz Fn

W programie na klawiszach głośności, jasności, mikrofonu i kalkulatora są znaczki (głośnik, słoneczko, mikrofon); tutaj podpisane są słowami.

• F1 - F12,
• głośność i wyciszenie,
• jasność ekranu - w laptopie i w monitorze zewnętrznym,
• mikrofon - wyłączenie dla wszystkich programów naraz,
• kalkulator - klawisz działa jak przełącznik: pierwsze kliknięcie otwiera kalkulator Windows, kolejne go zamyka. Gdy kalkulator leży przykryty innym oknem, kliknięcie wydobywa go na wierzch, a dopiero następne zamyka.

Powrót do liter klawiszem abc, w tym samym miejscu co 123. Zestaw funkcyjny zostaje do ręcznego powrotu - F5 albo głośność naciska się często kilka razy pod rząd.

Różdżka - gotowe czynności na tekście

Klawisz ✦ w lewym dolnym rogu otwiera zestaw z gotowymi czynnościami. Żeby zwykłą drogą skopiować tekst, trzeba kliknąć Ctrl, potem literę C - przy pisaniu wzrokiem to dwa spojrzenia po dwie sekundy i wiedza, że kopiowanie „siedzi pod C". Tutaj każda czynność to jeden klawisz z polskim napisem.

Shift, Ctrl, Alt, prawy Alt i klawisz cyfr robią po pierwszym kliknięciu co innego niż po drugim. Poznasz to po kolorze klawisza:

• zielony - jedno kliknięcie: działa do najbliższego znaku i sam gaśnie
• bordowy - dwa kliknięcia: trzyma się, aż klikniesz w ten klawisz jeszcze raz

Trzecie kliknięcie gasi klawisz. Kolory zielony i bordowy można zmienić w ustawieniach - także osobno od motywu, dla osób nierozpoznających tych barw.

Caps Lock - to nie to samo

Caps nie ma dwóch kliknięć: jedno kliknięcie włącza wielkie litery na stałe, kolejne wyłącza. Klawiatura przełącza systemowy Caps Lock, więc stan na klawiszu zgadza się z tym, co robi Windows.

Polskie znaki siedzą pod AltGr (prawy Alt), w tych samych miejscach co w układzie „polski (programisty)": a → ą, c → ć, e → ę, l → ł, n → ń, o → ó, s → ś, x → ź, z → ż.

Po kliknięciu prawego Alta napisy na klawiszach zmieniają się na polskie litery - nie trzeba ich pamiętać. Wielkie polskie litery wychodzą przez prawy Alt razem z Shiftem albo z włączonym Caps Lockiem.

Przy włączonym prawym Alcie pozostałe znaki gasną - na klawiaturze zostaje dziewięć polskich liter oraz klawisze pracy: spacja, kasowanie, Enter, Tab, strzałki i sam AltGr. Zgaszony klawisz nic nie wpisuje, więc nie da się nacisnąć litery, której nie widać. W zestawie cyfr i znaków prawy Alt nic nie gasi - tam nie ma czego pokazywać.

Litery wpisywane są jako znak, a nie jako klawisz układu, więc wchodzą niezależnie od języka ustawionego w systemie.

Nad klawiszami stoi rząd propozycji. Po dwóch, trzech literach pokazują się wyrazy zaczynające się tak samo; kliknięcie wstawia cały wyraz ze spacją. Liczbę propozycji (od 3 do 12) ustawia się w ustawieniach, a cały pasek można schować przyciskiem Aa.

• Ogonki nie mają znaczenia - „zolw" znajdzie „żółwia", a „żół" tak samo. Przechodzenie na prawy Alt po każdą polską literę byłoby stratą czasu.
• Klawiatura uczy się Twoich wyrazów. Nowy wyraz dopisuje się do własnego słownika, a często wybierane propozycje idą na początek rzędu.
• Odstępy same się poprawiają - spacja wstawiona po wyrazie znika przed kropką, przecinkiem czy nawiasem, żeby nie wychodziło „dobrze .".
• Wielka litera, gdy tak zacząłeś pisać wyraz albo gdy przed chwilą postawiłeś kropkę.

Podpowiedź całego następnego wyrazu

Klawiatura podpowiada zanim naciśniesz choćby jedną literę. Po napisaniu „chcę" na pasku stają od razu: pić, jeść, się, spać, wstać. Wybierz „się", a pasek zmieni się na napić, położyć, umyć, ubrać - bo program patrzy na dwa ostatnie wyrazy naraz, nie na jeden.

Przy pisaniu wzrokiem każde spojrzenie kosztuje sekundę albo dwie, więc wzięcie gotowego wyrazu zamiast wystukania go po literze to nie wygoda, tylko różnica między rozmową a jej brakiem. Program zna ponad siedemset takich par z mowy codziennej - prośby, samopoczucie, grzeczność, jedzenie, obsługa sprzętu - i dopisuje własne. Po kilku dniach pasek mówi językiem tej osoby, która pisze: wystarczy dwa razy napisać coś po swojemu, żeby przeskoczyło to, co dostałeś od nas.

Odmiana

• Imiona się odmieniają. Napisanie „Kasi", „Tomka" czy „Pawła" podpowiada właściwą osobę - wcześniej nie podpowiadało nic, bo w słowniku stało tylko „Kasia". To samo dostaje każde imię i nazwisko, które dopiszesz sam.
• Zły przypadek poprawisz jednym kliknięciem. Wybrałeś „mama", a w zdaniu potrzebne „mamie"? Zaraz po wstawieniu wyrazu pierwsze miejsca na pasku zajmują jego inne formy: mamy, mamo, mamę, mamie. Kliknięcie podmienia wyraz, a nie dopisuje drugiego - nic nie trzeba kasować.

Słownik oszczędza litery, podpowiedź następnego wyrazu oszczędza wyrazy, a gotowy zwrot oszczędza całe zdanie. „Zawołaj kogoś" to trzynaście spojrzeń po sekundzie albo dwie; tutaj jedno.

Zwroty otwiera przycisk z dymkiem w pasku słownika, obok ⋯. Klawisze zamieniają się wtedy w dwanaście pełnych zdań, a kliknięcie wpisuje wybrane w całości. Wraca się klawiszem abc, tak samo jak z cyfr.

• Trzydzieści sześć zwrotów na start - podzielone na trzy strony: to, co potrzebne najczęściej („Tak", „Nie", „Chcę pić", „Boli mnie", „Pomóż mi"), rozmowa („Dzień dobry", „Jak się masz", „Kocham cię") oraz opieka i sprzęt („Popraw mi poduszkę", „Włącz telewizor", „Wezwij lekarza").
• Strony przewraca klawisz w lewym dolnym rogu, który jednocześnie pokazuje, na której jesteś („1/3"). Za ostatnią wraca na pierwszą.
• Swoje zwroty dopiszesz w ustawieniach, w sekcji „Gotowe zwroty". Tam też się je usuwa i przesuwa wyżej albo niżej - a to ma znaczenie: pierwsze dwanaście trafia na pierwszą stronę, czyli najbliżej ręki i wzroku.
• Kropki na końcu program nie dopisuje - zwrot bywa początkiem dłuższego zdania („Chcę pić" i dalej „herbatę").

Po najechaniu na klawisz rysuje się okrąg odliczania. Gdy się zamknie, klawisz wchodzi sam - bez klikania. Wygląd okręgu jest taki sam jak w EyeControl, więc nie trzeba przyzwyczajać się do dwóch różnych.

• Trzeba to włączyć w ustawieniach: „Włącz uruchamianie klawiszy wzrokiem". Domyślnie jest wyłączone, bo przy pracy myszą samoczynne klikanie po najechaniu byłoby zgubą.
• Czas patrzenia - od 0,4 do 3,0 sekundy.
• Przyciąganie kursora do środka klawisza - wzrok drga, więc bez tego kursor ucieka poza klawisz w połowie odliczania i wszystko zaczyna się od nowa. Da się wyłączyć osobno.
• Krótka przerwa po każdym znaku (okrąg na czerwono) - inaczej jedno dłuższe spojrzenie wpisałoby tę samą literę kilka razy.

Potwierdzenie dźwiękiem przychodzi natychmiast po kliknięciu - przy pisaniu wzrokiem to często jedyny sygnał, że klawisz wszedł. Do wyboru są cztery rodzaje: Klik, Stuknięcie (domyślne), Dzwonek i Kropla.

Głośność ustawia się od 0 do 100, przy czym zero wyłącza dźwięk zupełnie - nie ma osobnego przełącznika. Dźwięki program wytwarza sam, więc nie ma plików, które mogłyby zginąć, a głośność działa niezależnie od miksera Windows.

Ustawienia otwiera zębatka ⚙. Każda zmiana widać od razu na klawiaturze i od razu się zapisuje - nie ma przycisku „Zatwierdź", bo osoba dobierająca kolory pod swój wzrok potrzebuje natychmiastowego podglądu.

Uruchamianie razem z Windows

W pierwszej sekcji ustawień stoi przełącznik „Uruchamiaj klawiaturę razem z Windows". To nie wygoda, tylko samodzielność: osoba, dla której ta klawiatura jest jedyną drogą do pisania, nie ma czym kliknąć skrótu na pulpicie - bez tego po każdym włączeniu komputera potrzebuje opiekuna.

Ustawienie dotyczy tego konta, więc nie wymaga praw administratora i zawsze da się je wyłączyć w tym samym miejscu. Przy starcie razem z Windows program odczekuje kilka sekund, aż pulpit będzie gotowy - inaczej pas klawiatury potrafiłby wylądować w złym miejscu. Autostart proponuje też instalator.

Sekcje idą od tego, co przestawia się najczęściej, do tego, co ustawia się raz. Motyw systemowy bierze z Windows tryb jasny albo ciemny i kolor wiodący, więc klawiatura wygląda jak reszta pulpitu. Własne kolory Shift i Ctrl działają przy każdym motywie - to ustawienie dostępności, nie część wyglądu.

Wersja próbna

• Bez klucza klawiatura pisze przez cztery minuty i zamyka się.
• Czas liczy się od pierwszego napisanego znaku, a nie od uruchomienia programu - obejrzenie klawiatury nie zjada próby.
• Ile zostało, widać w pasku podpowiedzi.
• Kolejną próbę można zacząć po minucie.

Kiedy klucz nie jest potrzebny

Klawiatura jest dokładką do zestawu System Sensor, a nie osobnym programem. Pracuje w pełnej wersji bez własnego klucza, gdy na tym komputerze jest:

• ważna licencja EyeControl, PIC albo Y, albo
• podłączona centralka - kto ją ma, ten ma prawo do PIC i Y, a więc i do klawiatury. Liczy się centralka wpięta do komputera w tej chwili: po odłączeniu klawiatura poprosi o własny klucz, chyba że jest tu ważna licencja jednego z programów wyżej.

🔑 Centralkę klawiatura rozpozna tylko tam, gdzie zainstalowany jest PIC albo Y. Gniazdo centralki zajmuje ten program i klawiatura nie może go otworzyć drugi raz, więc korzysta z kartki, którą PIC albo Y zostawia po każdym połączeniu z centralką. Kartka powstaje dopiero wtedy, gdy PIC albo Y połączy się z centralką - wystarczy raz uruchomić któryś z nich przy wpiętej centralce.

W ustawieniach, w części „Licencja", program pisze wprost, skąd wzięła się pełna wersja - żeby nikt nie szukał klucza, którego nie potrzebuje.

Klucz licencji

Klucz wpisuje się w ustawieniach, w części Licencja, i klika „Sprawdź i włącz". Klucz da się wpisać samą klawiaturą ekranową - stoi przy krawędzi ekranu i pisze do okna ustawień, więc nie trzeba niczyjej pomocy.

• Przedłużenie działa samo. Program sprawdza ważność przy starcie i co kilka godzin pracy, więc po przedłużeniu licencji nie trzeba nic wpisywać od nowa. Sprawdzanie w trakcie pracy jest tu ważniejsze niż w pozostałych programach: klawiatury się nie zamyka, więc „sprawdzanie przy starcie" mogłoby nie zajść ani razu przez cały miesiąc.
• Brak internetu nie odcina od pisania. Gdy termin minął, a programowi nie udało się połączyć z serwerem, klawiatura pracuje normalnie jeszcze tydzień i mówi o tym wprost - jest czas na reakcję.
• Gdy licencja naprawdę się skończy, klawiatura nie zamyka się w tej chwili - wraca do wersji próbnej.

• Klawisz ☰ to prawy przycisk myszy - otwiera menu podręczne tam, gdzie stoi kursor.
• Klawiatura nie przejmuje kursora. Klikanie w klawisze nie odbiera zaznaczenia programowi, do którego piszesz.
• Zamykaj klawiaturę przyciskiem ✕, a nie ubiciem procesu - dzięki temu oddaje pas ekranu i okna wracają na swoje miejsce.
• Klawiatura i EyeControl to dwa osobne programy. Klawiatura działa także bez EyeControl; z nim razem dostajesz sterowanie całym komputerem wzrokiem.