Afazja po udarze - jak się porozumieć, gdy słowa nie wracają

Człowiek wie, co chce powiedzieć. Gubi się droga do słowa, nie sam człowiek.

Afazja bywa mylona z utratą rozumu - i to najboleśniejsze nieporozumienie, jakie spotyka rodziny po udarze. Osoba z afazją zwykle rozumie swoją sytuację, poznaje bliskich i wie, czego chce. Uszkodzony jest obszar odpowiadający za język: za wydobycie słowa, ułożenie zdania albo zrozumienie cudzej wypowiedzi. Myślenie zostaje.

Dwie różne trudności, dwa różne rozwiązania

Po udarze mowa potrafi ucierpieć na dwa sposoby. Rozróżnienie ich przesądza o tym, co ma sens:

L.p.Co się dziejeJak to wyglądaCo pomaga
1 Mowa niewyraźna, ale słowa i myśli bez zmian osoba wie, co powiedzieć, mówi płynnie, tylko nie sposób jej zrozumieć pisanie na klawiaturze, komputer czyta tekst na głos
2 Afazja - trudność z doborem albo rozumieniem słów osoba szuka słowa, myli wyrazy, mówi „to" i „tamto", bywa że rozumie tylko część zdań tablice z obrazkami i gotowymi zwrotami - wybór jest łatwiejszy niż budowanie zdania

Bywa i tak, że występują obie naraz. Wtedy zaczyna się od tablic, a pisanie dokłada się później, w miarę postępów.

Przy afazji ręka zwykle działa - i to zmienia wszystko

To główna różnica wobec innych sytuacji po udarze. Gdy sprawny jest choć jeden palec, nie potrzeba żadnych czujników ani kamery - wystarczy mysz, ekran dotykowy albo palec na panelu. Cała trudność przenosi się gdzie indziej:

Dlatego przy afazji najwięcej zależy od ułożenia tablic, a nie od sprzętu.

Co sprawdza się na tablicach

Alarm - karta, o której warto pomyśleć od razu

Niezależnie od układu tablic warto mieć jedno pole, które wzywa pomoc - dźwiękiem w drugim pokoju albo komunikatem. Osoba z afazją często nie zawoła imienia, choć wie, że potrzebuje pomocy.

Jak rozmawiać - pięć rzeczy, które zmieniają najwięcej

To nie są porady logopedyczne, tylko rzeczy, które słyszę od rodzin jako najbardziej pomocne:

Czy komunikator przeszkadza w powrocie mowy

To pytanie pada prawie zawsze. Z doświadczenia rodzin, z którymi pracuję, wynika coś przeciwnego: możliwość porozumienia się zmniejsza złość i wycofanie, a osoba chętniej podejmuje próby mówienia, bo przestaje się bać, że i tak nikt jej nie zrozumie.

Komunikator nie zastępuje terapii logopedycznej i nie jest jej przeciwieństwem. To dwie różne rzeczy: ćwiczenia mają przywrócić mowę, komunikator daje porozumienie dzisiaj, w czasie gdy ćwiczenia trwają.

Od czego zacząć

Wypróbuj tablice Wypożycz zestaw na próbę

Najczęstsze pytania

Czy afazja oznacza, że osoba nie rozumie, co się do niej mówi?

Nie zawsze. U części osób trudność dotyczy tylko mówienia, a rozumienie zostaje nienaruszone. U innych rozumienie też jest osłabione - wtedy pomagają krótkie zdania, jedno pytanie naraz i pokazywanie przedmiotów obok słów.

Czy komunikator ma sens, jeśli mowa może jeszcze wrócić?

Ma, i to szczególnie wtedy. Powrót mowy trwa miesiącami, a porozumieć się trzeba codziennie. Sprzęt można później odłożyć - nauka nikomu nie szkodzi.

Osoba ma sprawne ręce. Po co jej komunikator?

Bo problemem nie jest sterowanie, tylko słowa. Komunikator daje gotowe zwroty i obrazy do wskazania oraz mówi za osobę na głos. Sprawna ręka to ułatwienie, nie powód do rezygnacji.

Czy komputer powie to naturalnym głosem?

Tak, program korzysta z syntezatora mowy - komunikat wybrany na tablicy jest wypowiadany na głos, więc słyszy go także osoba w drugim pokoju.

Czy zestaw dla osoby z afazją można sfinansować z PFRON?

Warunkiem w tym zadaniu jest dysfunkcja obu kończyn górnych albo narządu wzroku, a przy samej afazji ręce bywają sprawne. Wtedy zostaje druga droga - dofinansowanie likwidacji barier w komunikowaniu się, rozdzielane bezpośrednio przez powiat. Obie drogi są opisane tutaj.

Zadzwoń i opisz sytuację Komputer po udarze

🔗 Powiązane tematy